Maaşlar iyi ama İsviçre çok pahalı (mı?)

Approbation süreciyle ilgili bilgilendirmeleri paylaştığımız Telegram grubumuza burdan katılabilirsiniz!

Daha önce yurtdışında çalışmayı tercih eden Alman doktorların yüzde 43’ünün İsviçre’yi seçtiğini ve bunun nedenlerini sağlık sistemleri arasındaki  farklarla birlikte anlatmıştık. 

Evet, gerçekten İsviçre ucuz bir ülke değil. Almanya’da denklik işlemlerini tamamlayan hatta henüz Türkiye’de çalışan birçok doktor, kariyerlerine İsviçre’de devam etmek istemelerine rağmen karar vermekte zorlanıyorlar. Hayat pahalılığının kazanılacak yüksek maaşları anlamsız kıldığını sanmakla beraber daha sosyal bir devlet olan Almanya’nın kendileri için daha mı uygun olabileceğini sorguluyorlar.

Dilerseniz tek maaş ile geçinen iki çocuklu bir aile üzerinden hislere değil sayılara dayanan bir analiz yapalım;

Almanya’da ortalama bir uzman doktor, nöbetler hariç minimum 4.000€ net gelir kazanır (Net gelir bu örnekteki vergi sınıfı için hesaplanmıştır.)

İsviçre’de ortalama bir uzman doktor nöbetler ve yıl sonu ikramiyesi hariç minimum 10.000 CHF kazanır.

(Bunlar ortalama rakamlardır; her iki ülkede de daha çok kazanmak elbette mümkündür.)

Giderleri birkaç kategoride inceleyecek olursak: 

1. Konaklama

Almanya’da eyalet başkentlerinde, şehir merkezine yaķın 3 yatak odalı 120 m2 bir daire için 600.000 € satın alma bedeli makul olacaktır. Benzer bir daire için İsviçre’de 1.200.000 CHF kabul edebiliriz.

Almanya’daki ev kredinizi 30 yıl içinde ödemeniz yaygın iken, İsviçre’deki bankalar evinizin ederinin toplamda yüzde 35’ini 15 yılda ödemenizi ve istemezseniz kalan yüzde 65’inin de sadece faizini ödemenizi beklerler. (Detaylar için İsviçre’de Doktorluk Seminerimize katılmayı unutmayın)

Almanya’da aylık ev taksidiniz 1.500 Avro civarında iken İsviçre’de 1.650 Frank olacaktır.

[1500 EUR – 1650 CHF]

2. Temel yaşam giderleri

Bu konuda birkaç endekse değinmekte fayda var, bunlardan biri Cola diğeri de Starbucks endeksidir.

Cola Endeksi

Her iki endeks de temel yaşam giderlerinin İsviçre’de %70 daha pahalı olduğunu göstermektedir. (Yaklaşık iki katı olarak sayabiliriz.)

Yani Almanya’da 750 Avro olan aylık mutfak gideriniz İsviçre’de 1500 Frank olarak düşünülebilir. 

Bu konuda bir çözüm büyük alışverişlerin Almanya, Fransa ve İtalya’dan yapılmasıdır. Birçok İsviçreli 1 saat uzaklıktaki sınır komşusunda aylık alışverişlerini yapmaktadır. 

Fakat karşılaştırmanın tartışmalara yol açmaması adına bu avantajı hesaba katmayacağız.

[2250 EUR – 3150 CHF]

3. Eğitim

Almanya’da 3 yaşında başlayan kindergarten ücretleri 400 Avro civarındadır. 6 yaş itibariyle başlayan ilkokul içinse iki dilde eğitim yapan iyi bir okul tercih edilecek olursa aylık ücret 550€ ile 900€ arasında değişir. İki çocuk için minimum 1.000€ eğitim ücreti güvenli bir tahmin olacaktır.

İsviçre’de ise 4 yaşında başlayan zorunlu eğitim bedavadır.

[3250 EUR – 3150 CHF]

4. Servis sektörü

Gerek dışarıda yemek gerekse ev işlerinde destek İsviçre’de %50 daha pahalıdır. 

Almanya için 500€, İsviçre icin 750 Frank!

[3750 EUR – 3800 CHF]

5. Sağlık sigortası

Almanya’da tek maaşlı iki çocuklu bir aile için özel sağlık sigortası tavsiye etmemekle beraber, yurtdışı geziler ve extra hizmetler için devlet sağlık sigortasına ilave özel sigorta yapılması doğru olacaktır. İsviçre’de ise iki çocuklu bir ailenin özel sağlık sigortası gideri 1250 Frank civarındadır.

[4150 EUR – 5050 CHF]

Peki 15 yıl çalıştıktan sonra ne elde etmiş olacağız?

Almanya’da 4.000€ ile sakin, medeni ve huzurlu bir hayat yaşayıp, kendi evinizin taksidini (~%35) ödeyip her yıl birkaç ay güzel tatiller yapılabilir.

İsviçre’deki 10.000 CHF gelir ile 15 yılda evinizin zorunlu ödemesini tamamen bitirirken buna ilave bankada neredeyse 1.000.000 CHF biriktirmiş olursunuz. 

Her şeyi bırakıp bir anda bir Ege sahil kasabasına yerleşmek isterseniz, Almanya’daki kira geliriniz ile ancak evinizin taksidini ödemeye devam ederken, İsviçre’den 3.000 frank kira geliriniz olabilir.

Eşim Almanca bilmiyor, ya da Türkiye’de yeterli iş tecrübesi yok?

İsviçre’de Almanca bilmeden çalışmak Almanya’ya oranla çok daha yaygındır. Özellikle orta düzeyde İngilizce ile part-time (mini job) işler bulunabilir. Asgari ücretin 25 CHF/saat olduğunu aklımızda tutacak olursak haftada 20 saat resepsiyon, kütüphane gibi görevlerde çalışarak hatırı sayılır bir ek gelir mümkün olabilir. Almanya’da full time benzer pozisyonlarda cebinize vergi ve kesintiler ile İsviçre’de 20 saatte kazanacağınızın üçte biri ancak kalır

Sonraki yazılarımızda nelerden bahsedeceğiz;

Welteinkommensprinzip nedir?

Eğitim sistemi, stabilite, direkt demokrasi…

Neden Alman doktorlar bile İsviçre’de çalışmak istiyorlar?

Approbation süreciyle ilgili bilgilendirmeleri paylaştığımız Telegram grubumuza burdan katılabilirsiniz!

Bu sorunun cevabını net olarak verebilmek için öncelikle Alman sağlık sistemindeki devlet sağlık sigortası ve özel sağlık sigortası detaylarını incelememiz gerekmekte. Almanya’da maaşlı çalışan herkes maaşının yaklaşık yüzde 15’i oranında devlet sağlık sigortası primi ödemek ile yükümlüdür. Bu tutarın hemen hemen yarısı iş veren tarafından ödenir. Devlet sağlık sigortası, maaşı üst tavan olan ve yaklaşık 60 bin avro kazanan bekar bir insan için nasıl hesaplanıyorsa; asgari ücretle geçinen ve çocuklu olan bir aile için de aynı şekilde hesaplanır. Diğer bir deyişle 900 avro prim ödenen bekar çalışan ile sadece babanın ya da annenin 300 avro prim ödediği 5 çocuklu ailenin her bireyi de, aynı sağlık sisteminden aynı haklar ile faydalanır. 

Beitragsbemessungsgrenze olarak adlandırılan, özel sağlık sigortasına geçiş hakkını elde ettiğiniz alt limit sonrası, yaşınız ve sağlık durumunuz dikkate alınarak onlarca özel sağlık sigortasının birinden fiyat alıp anlaşma sağlayabilirsiniz. Özel sağlık sigortaları çalışan bireyler için hem devlet sağlık sigortasının sunamadığı hizmetleri sunar hem de aylık primleri çok daha düşüktür. Bir diğer avantajı ise emeklilik maaşınızın %7 daha yüksek ödenmesini sağlamasıdır. Almanya’da nüfusun sadece %10’u özel sağlık sigortasından faydalanmaktadır.  

Peki bütün bunlar ile Alman doktorların İsviçre’de doktorluk yapmak istemesi arasında nasıl bir ilişki vardır? 

Devlet sağlık sigortası için toplam prim ile kişi başına düşen ortalama bütçe, doktorların hasta başına kesebilecekleri faturalara ciddi oranda kısıtlamalar getirmektedir. Bununla beraber özellikle rutin kontroller ve acil olmayan durumlar için tercih edilmesi tavsiye edilen muayeneler, 3 aylık dönemde aynı şikayet ile gelen devlet sigortalı hastalarına sadece 1 kez fatura kesebilmektedir. 

Dilerseniz basit bir örnek ile anlatalım: Bir aile hekimi günde ortalama 40 hasta bakar, bu hastaların kış aylarında öksürük ve ateş gibi şikayetler ile tekrar tekrar geldiği düşünülecek olursa, günlük bakılan yeni hasta adedi 30’a düşer. Devlet sigortalı hasta için kesilen muayene ücreti 35€ civarındadır.

30 hasta x 35€ = 1050€

Aynı doktorun hastalarının özel sağlık sigortalı olması durumunda her muayene için yeni fatura kesilir ve bu fatura doktorun tecrübesi oranında 3.5 kata kadar çıkabilir.

40 hasta x 105 € = 4200 €

İsviçre sağlık sistemi, İsviçre’de yaşayan her bireyin özel sağlık sigortası olması üzerine kurulmuştur. Dolayısıyla gerek muayenehanesi olan doktorlar gerekse maaşlı çalışan doktorlar çok daha yüksek bedeller ile hizmetlerini faturalandırmaktadırlar. Yüksek gelir kadar önemli bir diğer cazibe faktörü de dünyaca ünlü olan ve 4 yaşında çocukların zorunlu eğitime başlatıldığı ücretsiz İsviçre eğitim sistemidir. İsviçre; Avrupa’nın kalbinde, direkt demokrasi ile yönetilen, Avrupa Birliği’nde olmamanın avantajı ile politik ve ekonomik açıdan istikrarlı, vergi oranlarının düşüklüğü ile ekstra avantajlar sunan bir ülkedir.  

Bu avantajlar sadece aylık geliriniz ile sınırlı kalmayıp, gerek çok cazip emlak yatırımı alternatifleri gerekse emekliliğiniz sırasındaki pasif gelirleriniz açısından Almanya’nın çok ötesindedir.  

Almanya’da ikamet ettiğiniz sürece Welteinkommenprinzip ile bütün dünyadaki gelirlerinizin Almanya’da vergilendirilmesi de ayrıca zorunludur. Bu konunun detaylarına ayrı bir yazımızda gireceğiz… 

TR